loading

زبان: ویژگی ها و بر خی از مشکلات

زبان- تصویر شاخص

 زبان عضوی در بدن است که به کمک وجود آن می توانیم به راحتی صحبت و کلمات را به درستی بیان کنیم و با درک مزه، از خوردن و آشامیدن لذت ببریم. البته اینها تنها فواید آن نیستند و مواردی همچون سلامت عمومی بدن نیز به کمک ظاهر آن قابل ارزیابی است. در این نوشتار قصد داریم تا کمی بیشتر آن را بشناسیم و چند مورد از آسیب ها و مشکلات مربوط به آن را مرور کنیم. همراه بمانید.

زبان چیست؟

به نظر می رسد که زبان، تنها یک ماهیچۀ بزرگ باشد اما در واقع این بخش از بدن، مجموعه ای از هشت ماهیچه است که چهار تای آنها، امکان شکل دادن به زبان و مابقی امکان حرکت دادن و چرخش آن را فراهم می آورند که آن را انعطاف پذیر ترین ماهیچۀ موجود در بدن می نمایند. تمامی هشت ماهیچۀ اشاره شده، به کمک یک پوشش مخاطی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. شاید تصور کنید که نقاط برجسته‌ای که بر روی زبان خود می بینید یا آنها را حس می کنید، همان حسگرهای چشایی شما هستند اما اینگونه نیست. این برآمدگی ها که به آنها پاپیلا گفته می‌شود هرکدام شامل چندین هزار گیرندۀ چشایی هستند. این گیرنده های چشایی روی سطح داخلی گونه ها و انتهای حلق و دیگر قسمت های دهان نیز وجود دارند. در مجموع بین ۵ هزار تا ۱۰ هزار گیرندۀ چشایی روی زبان وجود دارد که البته با چشم غیر مسلح قابل مشاهده نیستند.

گیرنده های چشایی حدود ۱۴ روز عمر می کنند. این چرخۀ حیات به این معناست که در هر روز، حدود ۱۰ درصد از این گیرنده های چشایی،  برای بار اول در طول عمر خود، با یک مزۀ جدید برخورد کرده اند. با افزایش سن، این گیرنده های چشایی تجدید پذیری خود را متوقف می‌کنند. با توجه به این موضوع، افراد مسن تنها حدود ۵ هزار از آن جوانه های چشایی را به صورت فعال بر روی زبان خود دارند. این مقدار تقریباً نصف تعداد گیرنده های چشایی است که روی زبان یک کودک وجود دارد.

برخلاف چیزی که تصور می شود، تنها پنج مزۀ اصلی شیرین، ترش، تلخ، نمکی و طعم خوش به طور رسمی شناخته شده هستند. آنچه به عنوان یک مزۀ ادویه‌ای یا تند می شناسیم، یک مزه نیست بلکه یک سیگنال درد است. شما فکر می‌کنید که یک غذا، طعم تندی دارد اما این، همان دردی است که اعصاب روی زبان شما به مغز منتقل می‌کنند. این سیگنال، این پیام را به مغز ارسال می کند که درد و گرمایی در درون دهان شما ایجاد شده است. همچنین بر خلاف باور عمومی، هر قسمت از این عضو مسئول درک یک مزۀ خاص نیست. نواحی اطراف نسبت به قسمت میانی حساسیت بیشتری به طعم ها از خود نشان می دهند. اما  در عین حال هر قسمت زبان می‌تواند تمامی پنج طعم رسمی را به طور یکسان احساس کند.

برای سالها این تفکر وجود داشت که رول کردن این ساختار ماهیچه ای یا پیج و تاب دادن به آن مثالی از موارد ژنتیکی است اما نتایج یک بررسی در سال ۱۹۵۲ نشان داد که دوقلو های همسان هیچ ژن مشخصی برای توانایی انجام دادن این کار ندارند. ژن ها می‌توانند در سطح معینی در میزان حرکت پذیری زبان شما نقش داشته باشند. اما توانایی رول کردن، نتیجۀ تمرین است. به کمک تمرین شما قادر خواهید بود که حرکات مختلف و متنوعی همانند لوله کردن را به آن بدهید.

شاید در تصورات خود در مورد قورت دادن زبانتان خیالبافی کرده باشید اما خیالتان، باطل است. قورت دادن غیر ممکن است زیرا که زبان به وسیلۀ غشای محکمی به کف دهان چسبیده است. بنابراین زبان ضد قورت است. همچنین خالی از لطف نیست که بدانیم همانند اثر انگشت که برای هر فرد متمایز است، زبان نیز چنین خصیصه ای دارد. هر فردی نقش زبانی مختص به خودش را دارد. با توجه به این موضوع، برخی آن را عاملی برای تشخیص هویت در نظر می گیرند.

مشکلات

ممکن است با وضعیت های مختلفی همانند شکستگی زبان برخورد کنید. باید بدانید که این موضوع یک مشکل نیست. زبان مودار، نتیجۀ تجمع کراتین روی سطح است که آن هم هرچند ظاهر خوشایندی ندارد اما بی ضرر است. کراتین همان ماده‌ای است که مو از آن ساخته شده است. اگر که چای، قهوه یا داروهای بخصوصی را مصرف کنید، چنانچه دهان را به خوبی تمیز نکنید، بروز این عارضه دور از ذهن نیست. یک زبان اسکروتال یا شکاف دار از شیارهای عمیق ایجاد شده و به صورت چروکیده به نظر می رسد.

آپنه یا توقف تنفسی در خواب

زبان، تحت تأثیر میزان چربی موجود در بدن قرار می گیرد. به عبارت دیگر می تواند مانند بدن چاق یا لاغر شود. تحقیقات نشان داده‌اند که داشتن زبانی بزرگتر یا وجود سطح چربی بیشتر در بافت آن می‌تواند فاکتوری برای ایجاد وقفۀ تنفسی در خواب شود. به همین دلیل است که این عارضه در بین افرادی که اضافه وزن بیش از اندازه دارند، بیشتر مشاهده می‌شود. به عنوان یک درمان، به چنین افرادی توصیه می‌شود تا از وزن و به عبارتی حجم چربی در بدن بکاهند. آپنۀ خواب یا وقفۀ تنفسی در خواب یک اختلال در خواب است که باعث توقف یا کاهش تنفس برای مدتی کوتاه اما به تعداد دفعات زیاد می شود. اکثر این دوره های توقف با صدای خرخر همراه است که در بعضی موارد همراه با صدا و احساس خفگی خواهد بود. در این حالت فرد به طور ناگهانی و با احساس حالت خفگی از خواب بیدار می شود.

زبانی با رنگ قرمز روشن

یک زبان قرمز روشن، می تواند نشان دهندۀ کمبود اسید فولیک یا همان ویتامین ب ۱۲، یا مخملک  باشد.

سندروم کاوازاکی

بیماری کاوازاکی که به آن سندروم کاوازاکی نیز می‌گویند، بیماری نادری در کودکان است. این سندروم، سبب التهاب دیوارۀ رگ‌های خونی در بدن می‌شود. بر اساس مشاهدات سیستم سلامت ملی بریتانیا، این عارضه که به نام سندروم غده های لنفاوی مخاطی نیز شهرت دارد، عموماً بچه‌های زیر ۵ سال را درگیر می کند اما می تواند کودکان در سنین دیگر را نیز دچار سازد. این عارضه ممکن است منجر به مشکلات قلبی در افراد شود. از نشانه های اولیۀ آن، زبانی با رنگ قرمز روشن است.

زبان مو دار

در این عارضه، سطح عضو با پرزهایی سیاه، قهوه ای یا سفید پوشیده می شود. در واقع پروتئین ها از حالت نرمال خود خارج می شوند و به شکل رشته های بلند دیده می شوند. در این حالت، مواد غذایی و باکتری ها در بین پرزها گیر می افتند یا رشد می کنند. این پرز ها باید با مسواک زدن یا تمیز نمودن زبان از بین بروند. اگر این موها به شکل تکه هایی باشند که از روی زبان پاک نشوند، در رعایت بهداشت فردی و جنسی مراقبت  بسیار بیشتری نمایید و در مشورت با پزشک و/ یا دندانپزشک خود تعلل نکنید.

زبان مودار همچنین می‌تواند برای افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که تحت تأثیر آنتی بیوتیک یا شیمی درمانی هستند نیز اتفاق بیفتد.

سیاه شدن

سیاه شدن زبان پس از مصرف داروهایی همچون بیسموت اتفاق می افتد. برای برخی از افراد، مواجهه دارو با بزاق دهان باعث سیاه شدن زبان می شود. این موضوع، بی خطر است و با توقف مصرف دارو برطرف خواهد شد.

برآمدگی های دردناک

این برآمدگی­های ممکن است زخم های کانکر (زخم دهان) یا سرطان دهان باشند. بنابراین در صورت تداوم احساس درد یا مشاهدۀ حالاتی غیر عادی، با پزشک خود مشورت نمایید.

لکه های سفید رنگ

لکه ها می توانند نشان از برفک که یک عفونت قارچی است، باشند. این عفونت معمولاً پس از یک بیماری یا مصرف داروهایی که تعادل باکتریایی دهان را بر هم می زنند، بروز می کند. لکه های سفید رنگ که توری شکل به نظر می رسند، ممکن است لیکن پلانوس باشند. این، به این معنی است که سیستم ایمنی بدن به بافت های دهان حمله می کند. اگر روی زبان خود تکه های سخت و هموار سفید رنگ دیدید که به راحتی از سطح زبان جدا نمی شوند، حتماً با دندان پزشک خود مشورت کنید.

سندروم دهان سوخته

احساس سوزش در زبان همانند سوزشی که در زمان نوشیدن یک قهوه یا چای داغ در سطح آن تجربه می شود و مزۀ فلز یا تلخ را تداعی می کند، مربوط به سندروم دهان سوخته است. این سندروم به وجود مشکلی در اعصاب زبان مربوط می شود. برخی مشکلات سلامتی همانند دهان خشک، عفونت ها، رفلاکس معده و انواع دیابت ها نیز می توانند چنین حالتی را ایجاد نمایند. برخی افراد با مصرف غذاهای اسیدی همانند آناناس، خمیر دندان، دهان شویه، آبنبات یا آدامس سوزش را احساس می کنند.

زبان نرم بدون برآمدگی

 چنین زبانی که قرمز براق نیز به نظر می رسد، می تواند نشانه ای از کمبود آهن، اسید فولیک یا ویتامین های گروه ب باشد. عفونت ها، سلیاک، یا برخی دارو ها نیز می توانند عامل بروز چنین حالتی در زبان شوند. 

سلیاک یک بیماری گوارشی وراثتی است که به دلیل حساسیت به گلوتن ایجاد می شود.

اگر تکه های نرمی در کنار تکه های برآمده ای روی زبان قرار بگیرند، می تواند نشانه ای از زبان جغرافیایی باشد. حضور این نقاط همیشگی نیست و در برخی موارد همراه درد یا سوزش خواهند بود. این موضوع بی خطر است اما ممکن است در ارتباط با پسوزیاس یا لیکن پلانوس قرار گیرد.

درد

زبان دارای تعداد زیادی پایانۀ عصبی است. زخم های کانکر، لیکن پلانوس، برفک و زبان جغرافیایی همگی می توانند باعث ایجاد درد شوند. برخی داروها و عفونت ها نیز می توانند زبان را دردناک کنند. در برخی موارد، درد می تواند نشانه ای از سرطان باشد؛ به خصوص اگر روی زبانتان تکه هایی قرمز یا سفید وجود داشته باشد. در مورد این موضوع با پزشک یا دندانپزشک مشورت کنید.

زبان بزرگ

یا ماکروگلوسیا زمانی تجربه می شود که حجم زبان نسبت به حجم دهان بزرگتر باشد. در این حالت عضو نیازمند فضای بیشتری است که منجر می شود زیر دندانها قرار گیرد و بنابراین رد دندان ها در طرفین آن به وجود آید. در اینحالت پزشک، متناسب با شرایط، تصمیم درست را اتخاذ می کند.

زبان شیار دار

شامل شیار هایی است که با افزایش سن روی زبان ایجاد می شوند. افراد دارای سندروم داون، پسوریاس و سندروم شوگِرن احتمالاً چنین عارضه ای را روی زبان خود تجربه می کنند. این وضعیت بی خطر است اما  در زمان تمیز نمودن دندان ها و مسواک زدن باید با ملایمت و دقت  عمل نمود. با درمان عاملی که عارضه نشانه ای از آن است، وضعیت زبان نیز بهبود می یابد.

منابع:

Arakmu.ac.ir

Ddri.ir

Onhealth.com

Webmd.com1

Webmd.com2

 

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *