loading

ادرار: آنچه باید از آن بدانیم

Cute happy smiling urine drop and bladder friends character. Vector modern trendy flat style cartoon illustration icon design. Isolated on white background. Urine drop,shit character concept


ادرار و دفع مواد زاید از جمله فعالیت های طبیعی بدن هستند که می توانند در مورد سلامت و وضعیت آنچه درون بدن ما در حال اتفاق است، خبرهایی را بدهند. بسیاری از بیماری ها یا ناهماهنگی های موجود در بدن از طریق آزمایش هایی که بر روی پیشاب می شود، تشخیص داده می شوند. حتی خود ما نیز می توانیم با بررسی ظاهر آن در هنگام دفع، از تغییراتی که درون بدن در حال اتفاق افتادن هستند، مطلع شویم. در این نوشتار سعی بر آن است تا آگاهی کلی از این مایع خروجی بدن ارایه شود. همراه بمانید.

ادرار چیست؟

در حالت عادی، یعنی زمانی که تمام ارگان ها عملکرد درستی دارند، خوراکی یا آشامیدنی مصرف شده (از آب تا غذاهای بودار، آنتی بیوتیک ها و حتی ویتامین ها) ادرار را تحت تأثیر قرار می دهند. ادرار مایعی زرد و شفاف است. این مایع، حاوی ضایعات متابولیسم نرمال در بدن می باشد. زمانی که فراورده های جانبی نیتروژنی حاصل از متابولیسم (سوخت و ساز مواد مغذی وارد شده به بدن) در خون تجمع پیدا می کنند، باید راهی برای پاکسازی بدن از آن ضایعات وجود داشته باشد. این، وظیفۀ ادرار است. در بدن ما، برخی از ضایعات سمی حاصل از متابولیسم از طریق تعریق و به شکل اوره دفع می شوند. باقی ضایعات، از طریق سیستم پیچیده ای که دستگاه و نظام دفع ادرار را می سازند، بدن را ترک می کنند.

کلیه ها، قسمتی از این ساختار هستند. به کمک کلیه ها، فیلتر کردن و جذب آب اضافی از خون اتفاق می افتد. این فیلتر و جذب کردن، باعث تشکیل ادرار می شود. از طریق کلیه ها، مایع اضافی به کمک مجاری ادراری متصل به مثانه، وارد مثانه می شوند. مثانه، محل تجمع و نگهداری ادرار است. با پر شدن مثانه، مثانه به تدریج تغییر شکل می دهد و حالت گرد پیدا می کند. در صورتی که مثانه سالم باشد، حجمی برابر ۲ فنجان از ادرار را برای ۲ تا ۵ ساعت بدون احساس نیاز به دفع، در خود نگه می دارد. ادرار، به کمک مجاری دفع، از بدن خارج می شود.

دستگاه دفع ادرارچه موادی در ادرار وجود دارد؟

پیشاب مایعی است که حاوی مواد زاید و احتمالاً سمی حاصل از عملکرد ارگان های بدن می باشد. در این مایع، علاوه بر نیتروژن، مواد سمی و شیمیایی دیگری که در آب حل پذیر هستند، وجود دارد. در کنار سه مادۀ اصلی موجود در ادرار یعنی اوره، اسید اوریک و کراتینین (creatinine)، مواد دیگری همچون مایعات اضافی که مورد استفاده بدن قرار نگرفته اند، قند خون، انواع مختلف نمک ها، پروتئین، متابولیت و هورمون ­ها و امثال اینها یافت می شوند. در حالت نرمال، در حدود ۹۵درصد ادرار از آب تشکیل شده است. مواد جامد موجود در ادرار، نیمی از اوره هستند و نیمی دیگرشان شامل مواد خشک جامد، مواد جامد فرّار و مقادیر کمی از کربن، نیتروژن، اکسیژن و هیدروژن می شوند. مقدار هر کدام از مواد بالا، ارتباط مستقیمی با نوع رژیم غذایی و مواد غذایی مصرفی دارد که بر رنگ، غلظت و حتی بوی ادرار موثر هستند.

ساختار ادراررنگ ادرار

مواد غذایی، داروها، بیماری ها و عوامل دیگری بر رنگ تاثیر دارند. بنابراین شکل و رنگ و بوی ادرار اطلاعات مهمی از آنچه در درون بدن در حال اتفاق است، در اختیار قرار می دهد.

مقدار مایعات موجود در بدن، رنگ ادرار را تحت تاثیر قرار می دهند. در یک بدن سالم، هر چه بدن آب کمتری داشته باشد، ادرار تیره ترخواهد بود. در مقابل، با افزایش حجم مایعات در بدن، رنگ ادرار نیز به روشنی متمایل می شود.

ادرار نرمال

ظاهر یک پیشاب نرمال، از زرد روشن و کمرنگ (pale) تا زرد تیره متغیر است. زمانی که سلول های خونی از بین می روند، به ماده ای به نام اوروبیلین تبدیل می شوند. اوروبیلین که به عنوان ماده ای زاید شناخته می شود، مسئول  رنگ زرد ادرار  است.

زمانی که پیشاب، زرد خیلی کمرنگ و تقریباٌ بی رنگ باشد، نشانه ای از آب/ مایعات فراوان در بدن است. در مقابل، تمایل رنگ ادرار به زرد تیره یا کهربایی نشانه کم آبی آن خواهد بود.

افرادی که داروهای مدر مصرف می کنند، ادرار روشنی خواهند داشت.

انواع رنگ ادرار

نارنجی

زمانی که مقدار اضافی ویتامین های گروه B از خون و از طریق ادرار دفع می شوند، رنگ ادرار به نارنجی نزدیک می شود. داروهایی همانند ریفامپین و فنازوریدین در نارنجی شدن ادرار موثرند. چنانچه دارو یا ویتامینی مصرف نمی شود و رنگ ادرار نارنجی باشد، باید سلامت کبد یا مجاری صفراوی مورد بررسی قرار گیرند.

قهوه ای تیره یا کهربایی

زمانی که خون وارد ادرار می شود، نشانه ای از وجود مشکلات مختلف خواهد بود که باید مورد ارزیابی دقیق قرار گیرد.

ادرار سیاه یا قهوه ای تیره

ادرار سیاه یا بسیار تیره رنگ که با نام ملانوریا شناخته می شود می تواند نشان از بیماری های ناخوشایند پوستی باشد.

ادرار صورتی یا قرمز

برخی از خوراکی ها همانند لبو، هویج یا ریواس در رنگ صورتی تا قرمز ادرار موثر اند. چنانچه چنین خوراکی هایی که دارای رنگدانه های موثر هستند مصرف نشده باشند، حتماٌ با پزشک ملاقات کنید. چنانچه این رنگ، به دلیل وجود خون باشد، نشانه ای از بیماری های کلیوی، عفونت مجاری ادراری، مشکلات پروستات یا حتی سرطان هایی همچون سرطان مثانه خواهد بود.

ادرار آبی یا سبز

اگر سبزیجاتی همانند مارچوبه یا مواد غذایی که حاوی رنگ خوراکی یا متیلن آبی باشند، مصرف کرده باشید، سبز یا آبی شدن ادرار نتیجه ای از آن خواهد بود. در غیر اینصورت، این رنگ می تواند نشانی از اختلال در متابولیسم باشد. بنابراین ملاقات با پزشک را مد نظر نگه دارید.

ادرار بنفش

این رنگ به دلیل وجود باکتری در کیسه های ادرار اتفاق می افتد.

ادرار سفید یا شیری رنگ

ادراری که سفید یا شبیه شیر است نشان از عفونت مجاری ادرار دارد. بوی چنین ادراری شبیه مواد سوختی است. علاوه بر این، وجود چربی ها، گلبول های سفید یا قرمز در ادرار نیز می توانند چنین ظاهری را ایجاد کنند. در صورت دفع چنین ادراری، بهتر است از پزشک درخواست کنید تا آزمایش ادرار برایتان تجویز کند.

رنگ ادراربوی ادرار

همانند رنگ ادرار، بوی آن نیز تحت تأثیر عوامل مختلفی همچون مصرف دارو، وجود باکتری در ادرار، غذای مصرفی و بیماری هایی همچون دیابت یا مشکلات کلیوی است.

خوراکی هایی که بر بوی ادرار اثر خواهند داشت، عبارتند از:

    • مارچوبه که نه تنها باعث سبز شدن ادرار می شود بلکه بویی گوگردی را ایجاد می کند؛
    • زعفران؛
    • الکل؛
    • قهوه؛
    • ماهی تون؛
    • پیاز؛
    • غذاهای ادویه ای؛
    • سیر؛
    • سبزیجات با بوی مشخص همچون شنبلیله، شوید یا کرفس.

غیر از خوراکی ها، عوامل دیگری نیز در بوی ادرار دخیلند:

    • عفونت مجاری ادرار؛
    • آمونیاک حاصل از تجزیه شدن اوره؛
    • ویتامین های گروه B و به خصوص B12؛
    • انواع داروها؛
    • ابتلا به بیماری ها(دیابت، عفونت، بیماری های متابولیسمی)؛ و
    • تجمع آمونیاک.

ادرار نرمال چه بویی دارد؟          
در حالت نرمال، ادرار نباید بویی قوی داشته باشد. در صورتی که بدن کم آب ولی سالم باشد، بوی آمونیاک از آن قابل استشمام خواهد بود. در غیر اینصورت، ادرار شفاف، بدون حالت کدری، با رنگی زرد تا کاهی رنگ و با بوی ضعیفی از آمونیاک همراه خواهد بود. با کاهش حجم آب ادرار، رنگ و بوی آن قویتر خواهند شد.

چنانچه ادرارتان، بویی غیر از بویی ضعیف از آمونیاک دارد، و موادی مصرف نکرده اید که بوی آن را تغییر دهند، باید نسبت به تغییرات ایجاد شده، پیگیری هایی را انجام دهید. به عنوان مثال چنانچه احساس کردید ادرارتان یادآور شیرینی یا بوی میوه ها است، احتمال آنکه قند موجود در آن افزایش یافته باشد، وجود دارد. این، می تواند نشانه ای از دیابت باشد.

آیا ادرار استریل است؟

بسیاری از مردم بر این باور بوده اند که ادرار یک فرد سالم، استریل است. اما تحقیقات جدید نشان داده اند که باکتری هایی که در مجاری ادراری یا دهانۀ مثانه وجود دارند، استریل بودن ادرار را از بین می برند.

دانستنی های دیگر از ظاهر ادرار

ادرار کف آلود

چنانچه ادرار، در زمان خروج، کف آلود باشد، نشان از وجود پروتئین دارد. این، به وجود مشکل در کلیه ها مربوط می شود که نمی تواند قند بالای موجود در خون را فیلتر کند. بهتر است در صورت بروز چنین موردی، با پزشک ملاقات کنید.

ادرار غیر شفاف (کدر)

چنین ادراری می تواند نتیجه عفونت مجاری ادراری یا احتمالاً سنگ کلیه باشد.

ادرار کدرتعداد دفع چقدر باید باشد؟

یک فرد بالغ به طور معمول باید روزی یک و چهار دهم لیتر، دفع ادرار کند. این، به این معنی است که روزانه بین ۶ تا ۸ بار و متناسب با میزان مایعات موجود در بدن، میزان فعالیت بدن، وزنتان و سلامت کلیه ها باید به دستشویی بروید.

اگر فکر می کنید به تعداد کمتر یا بیشتری به دستشویی می روید دربارۀ این موضوع با پزشکتان مشورت کنید. ممکن است مشکلاتی جدی وجود داشته باشند.

منابع:

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *