میوه ها و سبزیجات عامل سم زدایی طبیعی بدم

کبد: چطور مراقب آن باشیم؟

آلودگی هوا، مواد خوراکی مضر، آلاینده های محیطی، مواد شیمیایی، محصولات شوینده، خالکوبی، هپاتیت، اضافه وزن و … شاید بپرسید وجه اشتراک این لیست چیست؟ پاسخ، کبد است. ارگانی در بدن که مسئول پاکسازی خون و بدن از مواد شیمیایی است. در این نوشتار، قصد داریم تا کمی بیشتر با جگر، این ارگان مسئول پاکیزگی، و کارکرد­های آن آشنا شویم، به مشکلات و نشانه هایی که ممکن است برای آن ایجاد شود بپردازیم و در نهایت بدانیم با کمک چه مواد غذایی می توانیم به سلامت آن کمک کنیم. همراه بمانید.

کبد

ساختار

کبد با وزنی بین ۱/۴۴ تا ۱/۶۶ کیلوگرم و در مقام دوم سنگین ترین ارگان پس از پوست، به عنوان عضوی از سیستم گوارش و هضم، بزرگترین ارگان جامد و غدۀ بدن شناخته می شود. با توجه به عضویت این ارگان در سیستم گوارش، وظایف کلی آن را می توان شامل سم زدایی بدن، سنتز پروتئین ها و تولید مواد شیمیایی مفید در هضم غذا دانست.

کبد تنها ارگانی از بدن است که می تواند خود را ترمیم کند.

سطح بیشتر مواد شیمیایی موجود در خون توسط کبد تنظیم می شود و ماده ای به نام صفرا را دفع می کند. این دفع باعث دور شدن مواد زاید از کبد می شود.

جایگاه کبد در بدن

بر خلاف بیشتر ارگان های بدن، کبد دو منبع خونی بزرگ دارد. یکی از آنها مربوط به رگی است که مواد غذایی را  از سیستم گوارش به سمت آن حمل می کند  و دیگری رگی که خون حاوی اکسیژن را از قلب به سمت آن هدایت می کند. پس از استفاده از مواد مغذی، خون به وسیلۀ سه رگ کبدی، از آن خارج می شود.

 خون جاری در رگ منشعب از سیستم گوارش، در کبد پردازش می شود. کبد، ذرات موجود در آن را متعادل و مواد مغذی را تولید می کند. همچنین کبد دارو ها را به اشکالی که مورد استفادۀ راحت تر برای بقیه بدن هستند، متابولیز می کند.

کارکرد ها

برای کبد، بیش از پانصد عملکرد حیاتی در بدن ذکر شده است. برخی از آشناترین آنها عبارتند از:

– تولید صفرا که مواد زاید را خارج می کند و در زمان هضم، چربی ها را به ذرات ریز تبدیل می کند؛

-تولید پروتئین های خاص برای پلاسما؛

-تولید کلسترول و پروتئین های خاص برای حمل چربی ها در سراسر بدن؛

-تبدیل گلوکز اضافی به گلیکوژن جهت ذخیره شدن در بدن. گلیکوژن بعداً و در زمان نیاز، برای تولید انرژی دوباره به گلوکز تبدیل می شود؛

-پردازش هموگلوبین به منظور استفاده از آهن موجود در آن؛

-تبدیل آمونیاک سمی به اوره و دفع آن به صورت ادرار؛

-پاکسازی خون از داروها و مواد سمی؛

-تنظیم لخته شدن خون؛

-ذخیرۀ برخی از ویتامین ها و مواد معدنی؛ و

-مقابله با عفونت ها از طریق تولید فاکتور های دفاعی و خارج کردن باکتری ها از جریان خون.

وقتی مواد مضر توسط کبد تجزیه می شوند، محصولات جانبی این تجزیه وارد خون یا صفرا می شوند. صفرا، وارد روده شده و بدن را به صورت مدفوع ترک می کند. محصولاتی که وارد خون شده اند توسط کلیه ها فیلتر می شوند و به صورت ادرار دفع می شوند.

مصرف بیش از اندازۀ الکل، اصلی ترین عامل ایجاد مشکلات کبدی در کشورهای صنعتی است!

سلامت کبد

با توجه به نقش مهمی که این ارگان نازنین در سلامت بدن ایفا می کند، می توان فعالیت هایی را در جهت سلامت بیشتر آن انجام داد:

-رژیم مناسب غذایی: از آنجا که کبد مسئول هضم چربی ها است، مصرف بیش از اندازۀ چربی ها باعث فعالیت مضاعف این ارگان و جلوگیری از رسیدگی آن به دیگر وظایفش می شود.

-عدم استفاده از مواد غذایی بهداشتی و قانونی: این مواد می توانند شامل موادی سمی برای کبد باشند که میزان آنها از میزان استاندارد تعیین شده توسط نهادهای نظارتی و بهداشتی بیشتر است. بنابراین همواره به اعتبار تولید کنندۀ محصولات غذایی و دارویی توجه کنید.

-به تداخلات دارویی توجه کنید: برخی داروهای شیمیایی و درمان های طبیعی با یکدیگر تداخل دارند. ترکیب این مواد با یکدیگر می تواند برای کبد مضر باشد و حتی باعث از کار افتادن آن شود.

-لزوماً هر داروی گیاهی مناسب نیست و برخی از انواع گیاهان می توانند در صورت مصرف طولانی مدن باعث آسیب کبد شوند.

-در برابر آلاینده های موجود در هوا از خود محافظت کنید: در زمان استفاده از رنگ یا مواد تمیز کنندۀ قوی یا حتی مواد شیمیایی مربوط به باغبانی، نکات ایمنی همچون پوشیدن ماسک یا وجود جریان هوا در محیط را رعایت کنید. عدم رعایت این موارد می تواند باعث ضرر به کبد شود زیرا این ارگان مسئول رسیدگی به هر مادۀ سمی وارد شده به بدن است.

-واکسیناسیون: در زمان مسافرت به مکان هایی که احتمال ابتلا به هپاتیت نوع اول و دوم در آن وجود دارد، خود را واکسینه کنید. همچنین به مالاریا و تب زرد هم توجه کنید. مالاریا در کبد رشد می کند و تب زرد باعث از کار افتادن آن می شود.

-از تماس با خون افراد دیگر اجتناب کنید: در صورت تماس با خون سایر افراد، به پزشک مراجعه کنید. همچنین از مصرف لوازم بهداشتی شخصی دیگرن همچون مسواک پرهیز نمایید.

هشدار ها

بیماری های کبد همیشه علامت قابل توجه ندارند. اگر کبد بیمار باشد نشانه هایی از لیست زیر را بروز می دهد که باید حتماً به پزشک مراجعه کنید:

-زرد شدن رنگ چشم و پوست؛

-درد و ورم در ناحیۀ شکمی؛

-ورم در پاها و مچ؛

-خارش پوست؛

-تیره رنگ بودن ادرار؛

-رنگ پریدگی مدفوع؛

-خستگی مزمن؛

-تهوع یا استفراغ؛

-کاهش اشتها؛

-کبود شدن پوست به راحتی و با هر ضربه ای؛

اینفوگرافی نشانه های هشدار کبد چرب

چه مواد غذایی استفاده کنیم؟

در صورت ابتلا به یکی از بیماری های کبدی، در خصوص رژیم غذاییتان برای گنجاندن هر کدام از این مواد با پزشک خود مشورت کنید.

۱-قهوه: این مادۀ غذایی از آنجا که با بیماری هایی همچون کبد چرب مقابله می کند، می تواند در بهبود عملکرد جگر مفید باشد؛

۲-جوی دو سر: استفاده از این مادۀ غذایی، آسانترین راه برای وارد کردن فیبر به بدن است. فیبر ماده ای مهم در فرایند گوارش است و برخی از انواع آن که در جوی دو سر وجود دارند به جگر کمک می کنند.

۳-چای سبز: مطالعات نشان داده اند که مصرف چای سبز به کاهش چربی در کل بدن کمک می کند و در برابر اکسیداسیون از بدن مراقبت می کند. بهتر است چای را به صورت دم کردنی مصرف کنید و از استفاده از عصاره ها خودداری کنید.

۴-سیر مصرف کنید: مطالعات نشان داده اند مصرف سیر به کاهش وزن کمک می کند و باعث کاهش چربی در بدن می شود که در نتیجه کبد از آن نفع می برد.

۵-از میوه های خانوادۀ توت همانند بلوبری، رزبری و کرَن بری استفاده کنید. اینها شامل آنتی اکسیدان هایی به نام پلی فنول هستند که به کبد از آسیب دیدن کمک می کنند.

غذاهای مفید برای کبد

۶-انگور بخورید: انگور، آب انگور و دانه های آن سرشار از آنتی اکسیدان ها هستند که به کبد برای کاهش التهاب و آسیب دیدگی کمک می کند. در صورت عدم دسترسی، می توانید از مکمل های حاوی عصارۀ هستۀ انگور نیز منفعت ببرید.

۷-گریپ فروت را فراموش نکنید: این میوه حاوی دو آنتی اکسیدان پایه به نام نارینجین و نارینجنین است که به سلول های کبدی کمک می کنند تا از التهابات دور بمانند.

۸-غلات، سبزیجات، ادویه ها و میوه هایی همچون موز، گندم، بروکلی، برنج قهوه ای، هویج، انجیر، لیمو، اسفناج، ارگانو، مریم گلی، رزماری، دارچین، کاری، زیره، انواع لوبیا،  لبو و آب آن و هندوانه به داشتن جگری سالم کمک می کنند.

ترکیب آب لبو، هویج و زنجبیل برای سلامت کبد

۹-ماهی های چرب و روغن ماهی می توانند به طرق مختلف همچون جلوگیری از اجتماع چربی در جگر، به آن کمک کنند.

۱۰-دانه های آجیلی: این دانه ها عموماً حاوی اسید های غیر چرب اشباع، ویتامین E و آنتی اکسیدان هستند. استفادۀ مشتی از گردو یا بادام به صورت روزانه عادت خوبی برای سلامت کبدتان خواهد بود.

۱۱-روغن زیتون: استفاده از روغن زیتون می تواند به دلیل خواص آنتی اکسیدانی که دارد برایتان مفید باشد.

۱۲-آب بنوشید: به جای استفاده از نوشابه ها و آب میوه ها، بیشتر آب بنوشید.

۱۳-مصرف لبنیات را فراموش نکنید.

چه مواد غذایی را محدود کنیم؟

می گویند پیشگیری بهتر از درمان است. با توجه به این توصیه، برای جلوگیری از بیماری های کبد، به خصوص کبد چرب، مصرف مواد خوراکی زیر را محدود کنید:

-الکل

-غذاهای شیرین شده

-غذاهای سرخ شده

-نمک

-نان و پاستای تهیه شده از آرد سفید و همچنین برنج سفید

-گوشت قرمز و محصولات فراوری شده از آن

-نوشیدنی های گاز دار

-سبزیجات و غذاهای کنسرو شده

-میوه های خشک شدۀ تجاری

در پایان به یاد داشته باشید که غذای تو، دوای توست!

سؤالات، تجربیات یا نظرات خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.

منابع:

Healthline.com

Hopkinsmedicine.org

Mayoclinic.org

Medicalnewstoday.com1

Medicalnewstoday.com2

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *