پراکسید بنزوئیل و درمان آکنه

شاید پراکسید بنزوئیل محصولی باشد که اکثر ما آگاهانه یا نا آگاهانه در زمان بلوغ و گذر از دوران نوجوانی و مرحلۀ ناخوشایند صبر در برابر جوش های صورت یا آکنه از آن استفاده کرده باشیم. برخی از ما با مراجعۀ چند باره به پزشک متخصص آن را دریافت کردیم و برخی نیز اصلاً با آن روبرو نشده باشیم و  با روش های متداول، با آکنه ها مقابله کرده ایم.

البته ممکن است هنوز هم از میان ما کسانی باشند که در گیر این موضوع باشند و علاوه بر توجه به دیگر مراقبت های پوستی مانند به تعویق انداختن علایم پیری، به درمان آکنه نیز نظری داشته باشند. در این راستا، احتمالاً این افراد همچنان از ترکیبات شیمیایی پراکسید بنزوئیل (Benzoyl peroxide) برای درمان آکنه های خفیف تا متوسط خود استفاده می کنند.

۱-   شیمی پراکسید بنزوئیل

پراکسید بنزوئیل از مهمترین ترکیبات پر استفادۀ ارگانیکی و از خانوادۀ پراکسید ها است که در حالت پایه به صورت پودر یا گرانول سفید رنگ، بدون مزه، بدون بو و تا حدودی حل پذیر در آب یافت می شود و در برابر نور خورشید از خود نا پایداری نشان می دهد.

با توجه به ساختار شیمیایی ترکیب آن، می توان از پراکسید بنزوئیل برای رنگبری (سفید کردن) آرد، روغن های خوراکی، موم (زنبور عسل)، چربی ها، مو، سفید کردن دندان و … استفاده نمود. از نظر سازمان بهداشت جهانی (WHO)، این ترکیب ارگانیک از مواد دارویی لازم و پایه ای است.

نظر به کاربرد آن در صنایع غذایی و تولید پلاستیک، داده های اپیدمیولوجیکالی برای ریسک های احتمالی ناکافی هستند؛ به بیان دیگر، شواهد قوی برای مضر بودن آن برای سلامت انسان ها در زمان استفاده یافت نشده است هرچند بنابر تحقیقات انجام شده، افرادی که به طور مستقیم با مقادیر زیاد آن در ارتباط قرار می گیرند، باید به شدت مراقب سلامتی خود باشند.

۲-   کاربرد در پزشکی: چگونه به درمان آکنه کمک می کند؟

پراکسید بنزوئیل در سطح پوست به اسید بنزوییک و رادیکال های آزاد اکسیژن متابولیزه می شود. اسید تولید شده، PH پوست را کم می کند ( به عبارت دیگر پوست اسیدی تر می شود) و اکسیژن بر میکروب ها اثر می گذارد. خاصیت ضد میکروبی ترکیب در زمان تماس با پوست حتی وقتی که شرایط رشد باکتریایی در بهترین حالت باشد تا ۴۸ ساعت در سطح آن باقی می ماند. با توجه به این موضوع، این ترکیب برای درمان موضعی آکنه به صورت ترکیب با برخی از آنتی بیوتیک ها (مانند کلیندامایسین) یا به صورت تنها استفاده می شود. البته باید توجه داشت که تنها حدود ۵ درصد از ترکیب پراکسید بنزوئیل برای درمان آکنه مفید واقع می شود و بیشتر آن تبدیل به اسید می شود. با توجه به این موضوع، می توان با استفادۀ همزمان از آن با رتنوید ها جذب مادۀ موثره را افزایش داد.

نکته ای که در زمان استفاده از پراکسید بنزوئیل باید به آن التفات نمود آن است که این ترکیب ارگانیک بیشتر برای جوش های قرمز التهابی کاربرد دارد و اثر آن بر درمان/ رفع این نوع جوش ها بیشتر از جوش های سر سفید یا سر سیاه است. علاوه بر این، برخی از افراد اعتقاد دارند می توان از این محصول برای درمان جای جوش نیز استفاده کرد اما نتایج مطالعات هنوز به جواب تأیید کننده ای نرسیده اند.

با توجه به آنکه این ترکیب در درمان جوش های سر سفید و سر سیاه چندان موفق عمل نمی کند می توان برای درمان این نوع جوش ها از ترکیبات حاوی اسید سالیسیلیک استفاده کرد. خاصیت پاکسازی اسید سالیسیلیک از سلول های مرده بیشتر از پراکسید بنزوئیل است هرچند مانند آن باعث خشکی، قرمزی و پوسته پوسته شدن به خصوص در روزهای ابتدایی استفاده می شود.

۳-   استفاده از پراکسید بنزوئیل

پراکسید بنزوئیلی که برای درمان آکنه مورد استفاده قرار می گیرد، کار خود را از طریق کاهش تعداد باکتری های مسبب آکنه و همچنین تمیز نمودن سلول های مردۀ پوستی که باعث بسته شدن منافذ می شوند و همچنین تنظیم سبوم انجام می دهد و در نتیجه باعث خشک و پوسته پوسته شدن پوست می گردد.

این ترکیب را در ژل ها، کلینزر ها، پماد های موضعی و مایعات و محلول ها در غلظت های دو و نیم، ۵ یا ۱۰ درصد و کارایی های متفاوت می توان یافت.

در برخی موارد این ماده با ترکیب شیمیایی دیگری از پتاسیم (سولفات هیدروکسیکینولین پتاسیم)  ترکیب می شود و ماده ای آنتی میکروبیال را ایجاد می کند. این مادۀ جدید باعث کشته شدن میکرو ارگانیسم های موجود در سطح پوست می شود. نمونه ای از این ترکیب را می توان تحت نام کرم کینودرم از داروخانه ها تهیه نمود.

در زمان استفاده بهتر است به غلظت پراکسید بنزوئیل در محصول نهایی مانند پاک کننده صورتتان توجه داشته باشید. برای برخی افراد غلظت  10 درصدی ایجاد مشکل نمی کند ولی برخی افراد نسبت غلظت ۱ یا کمتر را ترجیح می دهند. البته با توجه به تغییرات ضخامت پوستی که در گیر آکنه است (مانند صورت یا پشت)،  ناحیه ای که ترکیب برای آن استعمال می شود بر انتخاب غلظت محصول اثر گذار است. در صورتی که غلظت پراکسید بنزوئیل در محصول ۵ درصد باشد، حدود ۴ هفته برای شروع اثر گذاری زمان نیاز دارد.

این محصول را می توان در فرم های نیازمند نسخه پزشک و غیر آن از داروخانه ها تهیه نمود.  افراد بالغ و کودکان بالای ۱۲ سال می توانند از این ترکیب استفاده کنند ولی با این وجود بهتر است قبل از اعمال بر تمامی نواحی درگیر، تست آلرژی را انجام دهید:

برای سه روز مقدار کمی از آن را بر قسمت های محدودی از نواحی درگیر استعمال کنید. در صورت عدم دریافت پاسخ آلرژیک، می توانید به مصرف ادامه دهید. 

هرچند در کنار نتایج به دست آمده از تست آلرژی باید توجه داشت که از جمله اثرات جانبی پراکسید بنزوئیل می توان به پوسته پوسته شدن، خارش، التهاب یا قرمزی پوست اشاره نمود. اگر پس از آزمایش حساسیت دارو را استفاده کردید و این اثرات را مشاهده کردید و در طول زمان متوجه بدتر شدن اوضاع شدید با پزشک داروساز یا پزشک تجویز کننده در مورد آن صحبت کنید.

تواتر استفاده از محصولات حاوی پراکسید بنزوئیل معمولاً یک یا دو بار در روز است که البته این تعداد مسلماً منوط به نظر پزشک تجویز کننده است. به منظور جلوگیری از حملۀ اثرات جانبی، می توانید در ابتدای دورۀ استفاده، هر دو روز یکبار از آن استفاده کنید تا به پوستتان فرصت عادت کردن به محصول  و در نتیجه جلوگیری از قرمزی و پوسته پوسته شدن را بدهید.

در زمان استفاده دقت داشته باشید که پراکسید بنزوئیل می تواند ایجاد لکه کند پس بهتر است بعد از استعمال دست های خود را بشویید و از آغشته شدن لباس خود با محصول حاوی پراکسید بنزوئیل خودداری کنید (این موضوع به خصوص در زمان تعرق در ورزش پس از استعمال از پراکسید بنزوئیل خود را نشان می دهد که ممکن است رنگ منسوج را از بین ببرد).

سؤالات، تجربیات یا نظرات خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.

منابع:

Webmd.com

Healthline.com

Nnhs.uk

https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Benzoyl-peroxide

Sciencedirect.com

پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *