وز مو و عوامل ایجاد آن

۱-   وز مو: مزاحمی برای از بین بردن لذت یک روز خوب

ما مو فرفری­ یا تابدارها تجربه­ هایی داریم که دیگران با موهای لخت شلاقی هیچوقت آنها را احساس نخواهند کرد. البته ما در مورد این تجربه خیلی انحصار گرا هم نیستیم و اجازه می دهیم افرادی که دارای موهای خشک و آسیب دیده هم هستند با ما در این تجربه شریک شوند و برای این تجربه یک اسم هم انتخاب می­ کنیم: موهای وز!

در نگاه اول این موضوع می ­تواند خیلی مسئلۀ مهمی نباشد ولی وقتی کمی به ظاهر و مرتب بودن خود حساس باشیم، این یک مسئلۀ مد و آراسته بودن می ­شود. شاید شما هم تجربه کرده باشید که بعد از اینکه موهایتان خشک شدند و شروع به شانه کردن موهایتان کرده باشید تبدیل به یک خورشید تابان می­ شوید که البته به جای اشعه­ های زرین، موهای وز و پف کرده دور صورتتان را گرفته­ اند.

اما واقعاً این وز مو چیست؟ چه چیزی باعث آن می ­شود و چه چیزی آن را تشدید می­ کند؟ با ادامۀ مطلب همراه باشید زیرا سعی کرده ­ام این موضوع را بررسی کنم.

۲- وز مو چیست و عوامل ایجاد آن چه هستند؟

وز مو زمانی ایجاد می­ شود که به دلایل مختلف مانند جنس اصلی مو، رژیم غذایی نامناسب (فقدان آب رسانی مناسب به بدن، فقر ویتامین و مواد معدنی مناسب و مانند این ها)، آسیب دیدگی مو به دلیل رنگ و دکلره کردن نا مناسب یا استفاده از ابزار حرارتی، آب و هوا، عوامل در ارتباط با مو و …، لایه­ های کوتیکول موی شما بلند و سطح مو متخلخل­تر شده باشد و به رطوبت (اضافی) اجازه می‌دهند که از رشته‌های مو عبور کرده، وارد ساقۀ مو شوند و این رشته ­ها را متورم کنند؛ در نتیجه موی شما به جای آنکه نرم و زیبا باشد، حالتی خشک و وز شده پیدا می‌کند. در حالت کلی موهای تاب دار و فر، وزی تر دیده ­می ­شوند زیرا این نوع از موها ذاتاً با موارد مربوط به حجم مناسب آب موجود در مو روبرو هستند و آسیب خارجی و کم­ آبی بیشتر رشته ها باعث آسیب پذیری آنها می شود.

گرما و رطوبت عاملی برای وز

از جمله دلایل اصلی که باعث می ­شود در موهای تابدار یا خشک یا آسیب دیده لایه­ های کوتیکول مو بلند شوند، گرما یا گرما و رطوبت به صورت همزمان است که باعث می­شود رشته های مو، مولکول ­های آب را با هوا مبادله کنند. در حالیکه هوای خشک مولکول­ های آب را از موهای شما به محیط بیرون می­کشاند (تبخیر)، رطوبت اثر معکوسی روی آنها دارد. ماهیت هیدروسکوپی مو اجازه می ­دهد در زمانی که در آب و هوای مرطوب قرار می‌گیرید، رشتۀ مو رطوبت موجود در هوا را جذب کند و متورم شود (و هیدروسکوپ بودن دقیقاً به همین معنا است: یعنی خاصیتی که به یک ماده اجازه می ­دهد رطوبت را از هوا جذب کند). این تورم می‌تواند در رطوبت بالا (مثلاً در مرداد ماه کیش، بندرعباس یا رشت) به ۱۶ درصد از قطر رشتۀ مو نیز برسد. این تغییر حجم باعث ایجاد مشکلات ناخواسته در حالت دهی مو می شود. بیشتر حالات ظاهری مو مانند تساهل در حالت دهی و تحت کنترل نگه داشتن مو به خاطر همین خاصیت هیدروسکوپی آن است.

برخوردی که موها به خصوص موهایی که به طور طبیعی مجعد یا تابدار هستند در محیط مرطوب از خود بروز می ­دهند (خاصیت هیدروسکوپی) و وز مو ایجاد می ­شود، جالب توجه است. اگر رطوبت را همان بخار آب موجود در هوا بدانیم، در زمانی که در محیط مرطوب قرار می­ گیریم در محیطی هستیم که مولکول ­های هیدروژن نیز ما را احاطه کرده ­اند و موی ما به آسانی با توجه به ترکیبات شیمیایی که دارد این موضوع را درک می ­کند(!) و عکس العمل نشان می­ دهد: موهای صاف، تابدار می­ شود، موهای تابدار فرفری می­ شوند و موهای فرفری، فرفری تر و در برخی مواقع وز کرده می ­شوند.

اگر این مطلب را دیده ­باشید، لایۀ میانی رشتۀ مو جایی است که پروتئین ­های کراتین مو قرار می­ گیرند. این پروتئین­ ها در کنار اتم­ های سولفور و هیدروژنی وجود دارند که باعث ایجاد دو نوع پیوند شیمیایی می­ شود.

پیوندهای میان اتم­ های گوگرد و کراتین پیوندهایی دایمی هستند و تحت تأثیر رطوبت محیط قرار نمی­ گیرند. این پیوندها در واقع باعث قوت و قدرت مو می ­شوند. اما پیوندی که میان هیدروژن و پروتئین کراتین ایجاد می ­شود ضعیف­تر و موقتی است. این پیوند­ها باعث ایجاد حالت ­های ظاهری موقت مو می ­شوند. هر زمانی که مو خیس و سپس خشک می ­شود، اتم ­های هیدروژن پیوند­های خود با رشته­ های کراتین همجوار خود را تغییر می ­دهند و تا زمانی که مو مجدداً خیس شود، این تغییر فرم را نگه می ­دارند (مثل جای کش روی موها). در واقع این پیوند­های هیدروژنی هستند که باعث به وجود آمدن موی به هم ریختۀ شما در صبح  پس از خوابیدن با موی خیس می­ شوند.

از آنجا که مو متخلخل است، در زمانی که در آب و هوای مرطوب قرار می­ گیرد، رطوبت را جذب می ­کند. موهایی که به دلیل مواد شیمیایی بسیار خشک شده ­باشند، استعداد بیشتری از خود بروز می­ دهند! زمانی که مو رطوبت جذب می­ کند، هر مولکول هیدروژن به طور غیر مستقیم دو رشتۀ کراتین را به یکدیگر پیوند می­ دهد.  از آنجا که هوای مرطوب مولکول­ های آب بیشتری نسبت به هوای خشک دارد، هر رشته مو تعداد پیوند بیشتری ایجاد می­ کند. در واقع در سطح مولکولی این پیوند­های میان هیدروژن و کراتین باعث می­ شوند مو روی خود بر گردد. پیوند­ها نهایتاً باعث تورم رشتۀ مو میشوند و از آنجا که در لایۀ میانی اتفاق افتاده­ اند به لایۀ بیرونی فشار آورده و باعث از بین رفتن خواب کوتیکول می­ شوند و آن را از حالت صاف و نرم خود خارج می­ کنند. این حالت را برای تمام ساقۀ مو و کل موهای سر خود تصور کنید.  به همین دلیل است که موهای خشک یا تابدار از حالت اولیۀ خود خارج شده و وز می­ کنند.

هر نوع مویی، رفتار متفاوتی را در برابر رطوبتی که در هوا وجود دارد از خود نشان می دهد. حتی در یک فرد رفتاری که تارهای مختلف نشان می دهند نیز می­ توانند از یکدیگر متفاوت باشند. دلیل این موضوع آن است که پروتئین ­های مو همسان نیستند و از دو نوع مختلف تشکیل شده­ اند که در نتیجه رفتار­های متفاوتی در برابر مولکول ­های آب از خود نشان می ­دهند. متخصصان عنوان می‌کنند که مشکل در مورد این موضوع این است که در هر ناحیۀ سر، این تارهای مو به یک اندازه متورم نمی­ شوند. یک قسمت می­ تواند رطوبت بیشتری جذب کند و تورم بیشتری پیدا کند. این عدم جذب نابرابر، باعث پیچ­خوردگی یا خم ­شدگی بیشتر تار مو می‌شود که به نوبۀ خود می‌تواند مو را در وضعیت بدتری قرار دهد و  حالت وز مو ها را متفاوت کند.

در مورد موهایی که به طور طبیعی حالت دار یا فردار هستند زمانی که در معرض رطوبت قرار می‌گیرند بیش از پیش تاب برداشته و آمادۀ وز شدن می شوند. حتی اگر پیش از قرار گرفتن در آن آب و هوای مرطوب، موهای خود را صاف کرده باشید؛ زیرا رشته های تابدار، کوتیکول­ های ناهموار تری نسبت به رشته­ های دیگر دارند و بنابراین باید از شانه یا لمس کردن مو خودداری کرد یا آن را به حداقل رساند زیرا این موضوع باعث شدت مشکل خواهد شد.

۳-   وز و موهای آسیب دیده

تمامی موها حتی موهای از جنس خشک یا آسیب دیده مقداری آب در ساختار خود دارند ولی آنچه باعث تفاوت میان آنها می­ شود، حجم آب موجود در ساقه است. مثلاً موهای سالم تا حدود ۱۵ درصد از وزن خود، آب دارند و در شرایطی که تحت رطوبت قرار می­ گیرند این وزن به دلیل خاصیت هیدروسکوپی به حدود ۳۰ درصد می رسد. اما داستان برای موهای آسیب دیده متفاوت است. موهای بسیار خشک، آسیب دیده و زبر به دلیل تخلخل بسیار زیادشان در مقابل رطوبت بسیار بد عمل می­ کنند. به دلیل فقدان شرایط مناسب برای این موها، آنها تا ۵۵ درصد وزن خود رطوبت را از محیط جذب می کنند و درنتیجه به شدت متورم می شوند که این موضوع بی تردید باعث وز و پف بیشتر و ظاهر مرده تر مو می شود.

تخلخل مو در زیر میکروسکوب

سه حالت مختلف کوتیکولتصویر بالا، ساقۀ مو را در سه حالت مختلف کوتیکول (خوابیده، نیمه متخلخل و کاملاً متخلخل) نشان می دهد.

۳-۱- آزمایش تخلخل مو

برای انجام این آزمایش شما به یک رشته موی تمیزتان که داخل یک لیوان آب انداخته می شود احتیاج دارید:

تخلخل کم- در این حالت رشتۀ مو روی سطح آب باقی می ماند. این یعنی سطح تخلخل مو آنقدر پایین است که اجازۀ تبادل رطوبت وجود ندارد.

تخلخل نرمال- در این حالت تبادل رطوبت مو با محیط به حدی است که بتواند میزان مناسبی از آن درون رشتۀ مو باقی بماند و رشتۀ مو در میانۀ آب شناور میشود.

تخلخل بالا- در این حالت رطوبت به آسانی وارد مو و از آن خارج می شود زیرا آسیب یا میزان بلند شدگی کوتیکول های مو بسیار زیاد است و مو به ته ظرف می رود.

۴-   پیش گیری/ درمان وز در موها

هرچند باید از ظاهر وز کردۀ مو رهایی پیدا کنیم، ولی باید به این موضوع اعتقاد داشته باشیم که پیشگیری بهتر از درمان است. پس در قدم اول باید بدانیم وز مو به چه دلیل ایجاد شده است؟ به خاطر تابدار و مجعد بودن مویمان یا آسیب دیدگی شدید؟ اگر موضوع به خاطر مورد اول باشد که نمی­ توانیم از خود ایراد بگیریم و باید آن را بیشتر از قبل دوست داشته­ باشیم. ولی در مورد دوم، مقصر اصلی خود ما هستیم پس باید دقت بیشتری در مورد موهای خود چه در حال و چه برای آینده داشته باشیم. در ادامه به چند راهکار برای مقابله با وز موها اشاره می­ شود.

    • برای داشتن موهایی با ظاهر خوب در روزهای مرطوب مقدماتی ساده اما مهم نیاز هستند. در این مواقع بهتر است که ما به خوبی از نرم کننده ها استفاده کنیم تا اجازه ندهیم بخار آب اضافی توسط مو جذب شود و ظاهر پفی مو را تا حدودی کم کنیم. مطمئن شویم که به طور هفتگی از یک نرم کنندۀ قوی که شامل پروتئین­ ها و ویتامین­ ها هست نیز استفاده کنیم؛

    • هر چند وقت یک بار موهای خود را کمی کوتاه کنیم تا مو خوره­ های موجود را از بین ببریم زیرا این موخوره ها خود در شرایط آب و هوایی مرطوب باعث افزایش ظاهر وز شدۀ مو می شوند؛

    • پس از شستشوی مو و زمانی که مو نمناک است، از یک محصول پوششی سیلیکون دار یا محصولی که برای مراقبت از وز تهیه شده است استفاده کنیم تا از ورود رطوبت محیط به داخل ساقه مو جلوگیری کنیم؛

    • برای آبگیری مو پس از شستشوی آن دقت داشته باشید که حوله را روی موهای خود نکشید زیرا در این حالت شما لایه­ های کوتیکول را نامرتب می­ کنید که خود باعث ایجاد وز می شود. در این حالت تنها بهتر است آب مو را به آرامی بگیرید؛

    • اگر موهای بلندی دارید، موهای خود را در یک طرف سر جمع کنید و در حالی که انگشتان خود را در لابلای مو قرار داده اید، سشوار را در بالای مو ها و با فاصله مناسب قرار دهید زیرا جهت نامناسب باد سشوار نیز می تواند باعث بلند شدن فلس ­های کوچک کوتیکول و وز شدن مو شود. همین کار را برای طرف دیگر نیز انجام دهید. سپس انگشتان خود را پایین تر بیاورید و این کار را مجدداً تکرار کنید تا زمانی که به نوک موها برسید. یادمان باشد موها نباید خیلی خیس باشند و بهتر است ابتدا آب مو را به آرامی با یک هوله بگیرید. همیشه حواسمان باشد که خواب فلس کوتیکول به سمت پایین است، پس نباید کاری کنیم که جهت این خواب برگردد (با به هم زدن خواب کوتیکول ­ها، عصبانیشان نکنیم)!

    • در آب و هوای مرطوب بهتر است از خورشید و اشعات آن دور بمانیم زیرا خورشید می تواند خشکی مو را بیشتر کند که در نتیجه مشکل ما را هم بیشتر خواهد کرد. در این شرایط، زمانی که مجبور به حضور در زیر آفتاب هستید، موهای خود را بپوشانید یا از اسپری­ های محافظ در برابرUV  روی موهای خود استفاده کنید.

سؤالات، تجربیات یا نظرات خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.

منابع:

Livestrong.com
Theguardian.com

Howstuffworks.com

Smithsonianmag.com

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *