ضد آفتاب های مختلف

تفاوت انواع مختلف ضد آفتاب چیست؟

اگر جزء کسانی باشید که نسبت به آنچه می ­خرند و آنچه که روی بسته­ بندی محصول نوشته شده باشد حساس باشید، احتمالاً با انواع مختلف ضد آفتاب که عمدتاً شامل سان اسکرین (Sun Screen) و سان بلاک ( Sun Block ) هستند برخورد کرده ­اید. آیا این دو از یکدیگر متفاوتند یا معادلی برای یکدیگرند؟

 شخصاً، جزء کسانی هستم که احتمالاً از نظر بسیاری از افراد (مخصوصاً فروشندگان محترم)، فردی وسواسی به نظر می رسم ولی به نظر من، هر کدام از ما باید انتخاب های آگاهانه داشته باشیم تا بتوانیم از نتیجۀ خرید محصول راضی بمانیم. به همین دلیل خیلی وقت ها علاوه بر اینکه به خود محصولی که می خرم توجه می کنم، به نوشته های روی بسته بندی هم نگاه می کنم، مواد تشکیل دهنده آن را می خوانم  و به توضیح برچسب فارسی روی محصول اکتفا نمی کنم و دستور خود تولیدکننده را بررسی می کنم (از شما پنهان نباشد، متوجه شده ام بعضی وقت ها دستور فارسی و اصلی با هم تفاوت هم دارند).

در همین راستا، یکی از موضوعاتی که نظر من را به خود جلب کرده بود، وجود کلمات سان اسکرین (Sun Screen) و سان بلاک (Sun Block) و گاهی برود اسپکتروم(Broad-Spectrum) روی محصولاتی است که تحت عنوان کلی کرم ضد آفتاب در بازار خریداری می شوند. اما واقعاً تفاوت این کلمات چیست؟ آیا همۀ آنها یک معنی می دهند یا هر کدام از این اسامی اطلاعات پشت پرده ­ای را به ما منتقل می کنند؟

۱-   انواع مختلف ضد آفتاب و تفاوت سان اسکرین و سان بلاک چیست؟

 انواع مختلف ضد آفتاب برای محافظت از پوست در برابر آن و به صورت اسپری، کرم، لوسیون، امولسیون و … در بازار وجود دارد که انتخاب محصول مناسب می تواند یک چالش باشد. آنچه بسیاری از مصرف­ کنندگان نمی دانند، دسته بندی کلی این محصولات بر اساس تفاوت میان سان اسکرین ها و سان بلاک ها است. قبل از آنکه به تفاوت میان این دو نوع بپردازیم، اجازه دهید کمی در مورد اشعات فرابنفش مضر خورشید آگاهی کسب کنیم.

۱-۱-  انواع اشعات فرا بنفش و اثر آنها بر پوست

اشعات فرا بنفش خورشید به سه دستۀ UV-A، UV-B و UV-C تقسیم می شوند. از نظر میزان انرژی و مضر بودن UV-C رتبۀ اول و UV-A رتبۀ آخر را داراست ولی خوشبختانه UV-C به خاطر آنکه توسط لایۀ اوزون جذب می شود به زمین نمی رسد. هر چند متاسفانه این اشعه در سطح زمین به واسطۀ فعالیت های صنعتی انسان در حال تولید و افزایش است!

حرف A در ترکیب UVA را می توان یادآور کلمۀ Aging  به معنای پیرشدن دانست (این اشعه همان است که به داخل پوست نفوذ می کند و باعث ایجاد چروک های زودرس، لکه های قهوه ای مربوط به پیر شدن پوست و افزایش خطر برخی سرطان های پوست و … می شود). حرف B در نوع UVB را می توان یادآور Burning به معنای سوختن (همان قرمز شدن پوست پس از قرار گرفتن در زیر نور آفتاب) دانست و می تواند باعث انواع مختلف سرطان های پوست شود.  

اس پی اف (SPF) که از حروف ابتدایی عبارت “فاکتور حفاظت در برابر خورشید” (Sun Protection Factor ) ایجاد شده است، برای تخمین میزان توانایی محصول در محافظت از پوست در برابر میزان اشعات فرا بنفش (UV) در برابر آفتاب سوختگی پوست استفاده می شود و بنابراین معیاری محافظتی در برابر اشعات  UVB است (در حال حاضر معیار مشخصی برای مقابله با میزان نفوذ پذیری UVA به داخل پوست وجود ندارد). برای اینکه تقریبی از اینکه بفهمید چه میزان SPF برای پوست شما مناسب است داشته باشید می­توانید از  فرمول زیر استفاده کنید:

“زمان مورد نیاز برای سوختن پس از استفاده از محافظ=زمان مورد نیاز برای آفتاب سوختگی بدون استفاده از محافظ × عدد اس پی اف “

برای مثال SPF15 ×۱۰ دقیقه=۱۵۰دقیقه محافظت (یعنی اگر پوست شما پس از ۱۰ دقیقه قرار گرفتن در زیر آفتاب شروع به واکنش و به اصطلاح سوختن می کند، با مصرف محصولی که فاکتور محافظتی آن ۱۵ است، این روند ۱۵۰ دقیقه به تعویق می افتد).  

باید دانست که عدد بالاتر SPF به معنای محافظت بیشتر نیست و کارایی عدد ۵۰ و ۹۰ می تواند مشابه هم باشد. بر اساس یافته های مایو کلینیک (Mayo Clinic)، یک ضد آفتاب با عدد محافظتی ۱۵، حدود ۹۳ درصد از اشعات UVB را مهار می کند در حالیکه این میزان محافظت برای عدد ۳۰ به ۹۷ درصد و برای عدد ۵۰ به ۹۸ درصد می رسد. به یاد داشته باشید که هیچ SPF ای وجود ندارد که ۱۰۰درصد اشعات را مهار نماید. بنابراین همانگونه که در فرمول بالا نشان داده شد، عدد فاکتور تنها تقریباً نشان می دهد که هر فرد چقدر طول می کشد تا زیر آفتاب قرمز شود!

۲-   محافظت از پوست من چگونه انجام می شود؟

در بازار دو نوع محافظ کلی وجود دارد: شیمیایی و فیزیکی. در ترکیب این محافظ ها از مواد شیمیایی ارگانیک و غیر ارگانیک نیز استفاده می شود.

سان بلاک را که می توان نوع فیزیکی دانست، شامل هر دو نوع مواد تشکیل دهندۀ (شیمیایی) ارگانیک و غیر ارگانیک می شود که بر روی پوست قرار می گیرد و به عنوان مانعی میان پوست و اشعات مضر UV  عمل می کند. مواد شیمیایی غیر ارگانیک به منعکس یا پراکنده کردن اشعات (به خصوص UVB) کمک می کنند و مانع از نفوذ اشعات به داخل پوست می شوند. قسمت ارگانیک این محصولات (که بر پایۀ عنصر کربن هستند) باعث جذب UV می شوند و بنابراین پوست مقدار کمی از آن اشعات را دریافت می کند ( البته این ترکیبات می توانند در سان اسکرین ها نیز وجود داشته باشند). از آنجا که سان بلاک ها روی پوست قرار می گیرند، پس از استفاده ظاهری مشخص دارند. از نظر غلظت، این محصولات دارای غلظت بالایی هستند که همین موضوع باعث می شود نتوان به راحتی آنها را روی پوست پخش کرد. در زمان استفاده از این نوع از محافظ پوستی، به دنبال محصولاتی باشید که شامل اوکتیل متوکسینامیت(Octyl Methoxycinnamate) ، اوکتیل سالیسیلات (Octyl Salicylate ) و  اوکتوکریلن (Octocrylene) باشند.

سان اسکرین را می توان نوع شیمیایی ضد آفتاب دانست. به دلیل ساختار مواد استفاده شده در آنها این محصولات کمی به داخل پوست نفوذ می کنند و اشعات UVA را قبل از آنکه بتوانند به لایۀ درمال برسند و به آن آسیب بزنند از طریق پیوند های شیمیایی خود جذب یا فیلتر می کنند. این نوع از ضد آفتاب بیشتر اشعات را در خود جذب می کند اما کمی از این اشعات نیز از آن عبور کرده و به لایه های داخلی تر پوست نفوذ می کنند. با جذب اشعات مضر توسط ساختار های مولکولی مواد به کار رفته در سان اسکرین ها، مواد متشکلۀ این نوع از محصولات تجزیه شده و گرما ( که ممکن است خود شما نیز آن را احساس کنید) آزاد می شود. از نمونه های مواد مؤثر این محصولات که از نوع مواد شیمیایی ارگانیک هستند می توان به اُکسی بِنزون یا آوُبنزون اشاره کرد.

 اکسید روی (زینک اکساید) و دی اکسید تیتانیوم موجود در محصولات ضد آفتاب را می توان نمونه ای از مواد شیمیایی غیر ارگانیک دانست که از مواد مؤثر در منحرف کردن اشعات UV  قبل از رسیدن آنها به لایۀ محافظ اپیدرم پوست هستند و در نتیجه به عنوان یک محافظ فیزیکی پوست شناخته می شوند. این مواد اشعات فرا بنفش را همانگونه که رنگ سفید نور را منعکس می کند، از پوست منعکس می کنند. مادۀ دیگری که باید به وجود آن توجه داشت، اِکامسول است که ماده ای محافظ و دارای ثبات در برابر نور خورشید است که مانع (نفوذ) اشعات UVA می شود.

البته در مورد مناسب بودن استفاده از دی اکسید تیتانیوم و اکسید روی در محصولات ضد آفتاب، نظرات مختلفی وجود دارد. در سال ۲۰۰۹، مطالعه ای روی موش های آزمایشگاهی نشان داد که استفاده از دی اکسید تیتانیوم روی آنها باعث تغییرات ژنتیکی شد. علاوه بر این در مطالعه ای دیگر نیز مشخص شد که برخی مواد به کار رفته در ضد آفتاب ها از طریق پوست جذب و از راه ادرار دفع می شوند که این موضوع، محققین را با چالش های سلامتی به خصوص در مورد کودکان مواجه کرد. بنابراین در زمان انتخاب محصول ضد آفتاب برای کودکان (حداقل زیر ۶ ماه) باید دقت شود تا از محصول مناسب سنین ایشان استفاده کرد.

هر دو نوع سان بلاک ها و سان اسکرین ها برای محافظت در برابر خورشید مناسب هستند. سان بلاک ها طوری فرموله شده اند که در برابر اشعات UVB از پوست محافظت کنند در حالیکه سان اسکرین ها در برابر UVA از ما محافظت می کنند. به منظور محافظت کامل از پوست، محصولی را انتخاب کنید که مانع هر دو نوع اشعه باشد. خوشبختانه فرمول محصولات امروزی، ترکیبی از سان بلاک و سان اسکرین هستند.

۳-   چگونه استفاده کنیم؟

بر خلاف باور عمومی، ترکیب سان بلاک و سان اسکرین توسط مصرف کننده، محافظت بیشتری برای پوست ایجاد نمی کند. برای اینکه بتوانید محافظتی کامل در برابرUV  و UVB داشته باشید می توانید به دنبال محصولاتی باشید که روی بسته بندی آنها این موضوع مشخص شده باشد. این نوع از محصولات تحت نام برود اسپکتروم شناخته می شوند. بهتر است محصول انتخابی شما حداقل دارای اس پی اف ۳۰ باشد.

در حالت ایده آل، محصول محافظتی باید سی دقیقه قبل از قرار گرفتن در معرض نور خورشید استفاده شود تا بتواند به طور کامل جذب پوست گردد.

میزان پیشنهاد شده برای استفادۀ روزانه از ضد آفتاب به اندازۀ بیست و هشت و نیم گرم (مقدار تقریبی در نظر گرفته شده برای ۱ اونس) است که البته این میزان با توجه به سطح دریافت اشعه در طول روز، موقعیت جغرافیایی، فصل، رنگ پوست و سایر عوامل می تواند تغییر کند. مطالعات نشان داده اند که به طور میانگین، افراد تنها بیست تا پنجاه درصد از این مقدار پیشنهاد شده را استفاده می کنند که باعث کاهش کیفیت محافظت دریافت شده می شود. بنابراین، اطمینان پیدا کنید که به میزان کافی از ضد آفتاب خود استفاده می کنید و قبل از قرار گرفتن در برابر اشعات مضر، به آن زمان کافی برای جذب را می دهید.

علاوه بر این به تعریفی که از صورت می شود توجه داشته باشید. صورت شما شامل پلک ها، زیر و دور چشم، گوشه های داخلی چشم، بینی و کناره های آن و … نیز می شود. مطالعات نشان داده اند که بسیاری از افراد نقاط مذکور را نادیده می گیرند؛ در صورتی که اگر از نظر بحث سلامتی و ابتلا به بیماری های ناخوشایند به آن توجه کنیم، می بینیم که این نواحی نیز در معرض خطر هستند. پس وقتی قرار است ضد آفتاب را به صورت خود بزنید، منظور تمامی نواحی است: پیشانی، دور چشم ها و ابرو ها، بینی و کناره های آن، گونه ها، اطراف لب و هر جایی که می شود صورت. بدین منظور و برای جلوگیری از سوزش چشم در اثر مواد موجود در محصول، در زمان خرید به دنبال محصولی باشید که قابل استفاده در این نواحی نیز باشد.

۴-   تجدید پوشش محافظ

در زمان استفاده از محافظ در برابر آفتاب، به نیاز ها و عادات شخصی و سطح فعالیت خود توجه کنید. به عنوان مثال، اگر قرار است در آب قرار بگیرید یا زیاد عرق کنید، بهتر است تعداد دفعات استفادۀ مجدد آن را بیشتر کنید.

بهتر است افراد دارای پوست حساس در معرض سان بلاک ها قرار گیرند زیرا دی اکسید تیتانیوم و اکسید روی موجود در آنها نسبت به مواد استفاده شده در سان اسکرین حساسیت کمتری ایجاد می کنند.

اضافه کردن ضد آفتاب به برنامۀ روزانۀ مراقبت پوستی شما می تواند جلوی  UVA را بگیرد (که از پیر شدن پوست به  طور ناخوشایند جلوگیری می کند) و پوست شما را از سوختگی (برنزگی و قرمز شدن پوست) به دلیل UVB محافظت کند. با این آگاهی کم، شما می توانید به طور ایمنی، خطر قرار گرفتن در معرض خورشید را کم کنید و  متناسب با روش زندگیتان ضد آفتاب مناسب را انتخاب کنید.

توجه داشته باشید برخی محصولات در فرمول ساخت خود شامل مواد درمان گزش حشرات نیز هستند. سازمان های معتبر (مانند FDA)، استفاده از این انواع را پیشنهاد نمی کنند زیرا ضد آفتاب باید آزادانه و بدون محدودیت در تعداد دفعات استفاده مصرف شود در حالی که در مصرف داروی ضد گزش باید احتیاط نمود.

۵-   باورهای نادرست در مورد استفاده از محصول محافظ

به یاد داشته باشید که استفاده از ضد آفتاب لزوماً و تحقیقاً باعث کمبود ویتامین D نمی شود. بحث های زیادی در این مورد وجود دارد اما متخصصانِ پوست کمی باور دارند که ضد آفتاب باعث کمبود این ویتامین در بدن می شود. علاوه بر این، این ویتامین در منابع غذایی مانند تخم مرغ، شیر های غنی شده و حتی آب پرتغال نیز وجود دارد و تنها منبع دریافت آن خورشید نیست!

به علاوه متاسفانه عده ای تصور می کنند در هوای سرد یا ابری به استفاده از آن احتیاج نیست! این موضوع اصلاً درست نیست زیرا در یک روز کاملاً ابری نیز تا ۴۰ درصد اشعات فرا بنفش خورشید به زمین می رسند. این عدم آگاهی باعث آفتاب سوختگی های شدید می شود زیرا افراد بدون محافظت از خود در برابر آفتاب تمام روز را بیرون می گذرانند.

عده ای دیگر نیز فکر می کنند هشتاد درصد قرار گرفتن در معرض آفتاب در زمان کودکی رخ می دهد و بنابراین محافظت از خود در بزرگسالی دیر است! این نیز یک برداشت نادرست است. یک مرکز مطالعاتی در یک بررسی نشان داد که ما کمتر از ۲۵ درصد تعرض در برابر خورشید را تا ۱۸ سالگی داریم. در واقع مردان بالای ۴۰ سال هستند که بیشتر وقت خود را خارج از مکان های بسته سپری می کنند و سالانه بیشترین دوز از اشعات مضر را دریافت می کنند؛ بنابراین مشاهده می شود محافظت از خود در برابر اشعات مضر آفتاب محدود به جنسیت و سن نیست و همۀ افراد باید این موضوع را جدی بگیرند.

مورد دیگری که باید به یاد داشته باشیم آن است که اینکه صرفاً در سایه های موجود در محیط های باز (مانند سایۀ درختان، سایۀ دیوار و مانند اینها) باشیم، نیاز ما به استفاده از ضد آفتاب را رفع نمی کند؛ بنابراین در زمانی که در سایه های بیرون از خانه هستید نیز باید از ضد آفتاب استفاده کنید.

سؤالات، تجربیات یا نظرات خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.

منابع:

oncosec.com

Verywellhealth.com

Livescience.com

Skincancer.org

http://uv.biospherical.com/

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *