کلاژن

کلاژن! چیزی که برای بیشتر ما به عنوان عاملی برای مقابه با پیری پوست شناخته شده و می دانیم که  وجودش در بدن خوب است ولی با گذشتن از سنی به بعد و دیدن چروک ها و اثر رد بالش روی پوست صورت بعد از یک خواب دلخواه، می فهمیم که زنگ خطر برای کاهش آن در بدنمان به صدا در آمده است و احتمالاً درگیری ذهنی جدیدی پیدا می کنیم که کدام کرم مراقبتی پوست را باید ابتیاع کنیم و چقدر زود نتیجه می گیریم؟ خوب، در اینجا می خواهیم کمی بیشتر با این ترکیب آشنا شویم. همراه بمانید.

کلاژن چیست؟

بر اساس یافته های دانشگاهی، کلاژن که داربستی برای قدرت و ساختار بدن است، به خانواده ای با ۲۸ عضو از پروتئین ها اطلاق می شود که ساختار اصلی بافت های چسبنده مانند پوست را تشکیل می دهند. این پروتئین، بیش از هر پروتئینی که در بدن یافت می شود، اجزای نیازمند پروتئین بدن را می سازد به طوری که به تنهایی یک سوم کل انواع موجود در بدن را تشکیل می دهد.

همان گونه که در ابتدا ذکر شد، خانوادۀ کلاژنی، ۲۸ عضو دارد که عامل تفاوت، ساختار اسید های آمینه ای است که در آن ها وجود دارد. تقریباً ۹۰ درصد کلاژن بدن از نوع ۱ است که در پوست، تاندون ها، ارگان های داخلی و مانند آنها یافت می شود. انواع دیگر در غضروف ها، بافت لنفی، مو و سطح سلول ها یافت می شود. نوعی از آن به عنوان محافظ روی کلیه ها وجود دارد.

کلاژن در بدن

در لایۀ میانی پوست  (دِرمی)،  کلاژن به ساخت شبکه ای فیبری از سلول ها و همچنین جایگزینی سلول های مرده کمک می کند.

منبع کلاژن چیست؟

کلاژن پروتئینی محکم (یک گرم از آن محکم تر از یک گرم استیل است!)، حل ناپذیر و فیبری است که به طور طبیعی در بدن ساخته می شود و این کار از طریق شکستن پروتئین های خوراکی به آمینو اسید ها انجام می گردد.  با توجه به این موضوع، اگر رژیم غذایی شما حاوی مقدار مناسبی از مواد خوراکی سرشار از پروتئین همانند تخم مرغ، لبنیات، سبزیجات برگ سبز، دانه های آجیلی و غلات کامل باشد، می توانید امیدوار باشید کلاژن به مقدار مناسبی در بدنتان ساخته می شود. در کنار این، شما باید مطمئن باشید که از مواد غذایی که خاصیت آنتی اکسیدانی دارند مانند میوه ها و سبزیجات تازه نیز استفاده می کنید زیرا ورود آنها به بدن از اکسیداسیون که از کیفیت کلاژن ساخته شده می کاهد، جلوگیری می کند.

با افزایش سن و به خصوص پس از ۶۰ سالگی، کارخانۀ بدن ظرفیت خط تولید کلاژن خود را کاهش می دهد اما عواملی همچون نور آفتاب، مصرف دخانیات و رژیم غذایی نامناسب، فرایند را تسریع می کند. در بانوان این کاهش پس از دوران یائسگی سرعت بیشتری می گیرد.

کلاژن و مصرف پزشکی

از آنجا که کلاژن در بافت هایی چون پوست و غضروف و مانند آنها نیاز است، می توان از آن در زمان اضطرار پزشکی نیز استفاده نمود. به عنوان مثل، بیماری آرتروز فرایند تجزیه کلاژن نسبت به ساخت آن را افزایش می دهد و در نتیجه باعث ایجاد درد و کاهش حرکت پذیری اندام می شود. مطالعه ای در سال ۲۰۱۷ نشان داد که مصرف خوراکی کلاژن در کاهش درد بیماران مبتلا به اوستئوریتیز کمک می کند.

از کلاژن در درمان زخم ها نیز استفاده می شود که این موضوع قدمتی ۲۰۰۰ ساله دارد و از آن در کنار انتی بیوتیک ها برای مداوای زخم ها استفاده می شود.

از دیگر موارد استفاده از کلاژن می توان به فیلر ها اشاره نمود که باعث رفع خطوط و چروک ها و مانند اینها می شود. این فیلر ها معمولاٌ منشا انسانی یا گاوی دارند و قبل از استفاده از نوع گاوی باید تست پوست انجام داد.

آیا نیازی به استفاده از مکمل های کلاژن دارید؟

کلاژن در مکمل های غذایی و کرم های مراقبتی گنجانده شده است اما موثر بودن آن پشتوانۀ علمی کمی دارد. بعضی از انواع مکمل ها ادعا می کنند که می توانند سلامت پوست، تسکین درد و حفاظت از استخوان، سلامت قلب، قدرت ناخن و مو و سلامت مغز و مانند اینها را تامین کنند.

بر اساس نظر یک پزشک که استاد درماتولوژی دانشگاه تگزاس امریکاست، هیچ شاهدی بر ادعاهای بیان شده نیست. یک دلیل آن است که مولکول های کلاژن آنقدر بزرگ هستند که نمی توانند عبور از سطح پوست را تجربه کرده و به جایی که باید، برسند. از نظر این پروفسور، برای محافظت از پوست، استفاده از ضد آفتاب و مرطوب کننده در کنار رتنویید، رتینول، سراماید یا اسید سالیسیلیک منفعت بیشتری خواهد داشت.

نکتۀ دیگری که باید به آن توجه نمود، آن است که برای تهیۀ مکمل های کلاژن، پروسه های زیادی صورت می گیرد که می تواند ساختار کلاژن را بشکند و آن را تبدیل به پپتید که زنجیرۀ کوتاه آمینو اسید است کنند. نتیجه، محصولی است که به آن کلاژن هیدرولیز شده می گویند که محلول در آب بوده و برای استفاده در لوسیون ها و قرص ها مناسب است.

بنابراین قبل از اقدام به خرید مکمل کلاژن، بهتر است ابتدا رژیم غذایی خود را مرور کنید. برای داشتن چنین رژیمی می توانید موارد زیر را در تغذیۀ خود بگنجانید:

پرولین: در سفیدۀ تخم مرغ، گوشت قرمز، پنیر، سویا و کلم؛

آنتوسیانیدین: در بلک بری، بلو بری، گیلاس و رَزبری؛

ویتامین C: در پرتغال، توت فرنگی، فلفل و بروکلی؛

مس: در ماهی صدفی، دانه های آجیلی، گوشت قرمز  و برخی آب ها؛

ویتامین A: غذاهایی با منشا حیوانی و گیاهی و در فرم بتا کاروتین آن.

علاوه بر اینها می توانید بر منفعت آب استخوان نیز توجه کنید. برای این کار، استخوان ها را برای ۱ یا دو روز در آب نزدیک به جوشیدن نگهدارید. این کار باعث می شود مقداری از کلاژن موجود در استخوان خارج شود و با مصرف آن آب، پروتئین مربوطه را وارد بدن خود نمایید.

چه عواملی بر آسیب به کلاژن موثر هستند؟

 هرچند افزایش سن و نور خورشید بر کلاژن اثر مخرب دارند اما عوامل رفتاری دیگری نیز بر این روند مؤثر هستند:

مصرف بالای قند و شکر؛

مصرف دخانیات؛

نقص در سیستم خود ایمنی؛

تغییرات ژنتیکی؛

سؤالات، تجربیات یا نظرات خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.

منابع:

Livescience.com

Medicalnewstoday.com

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *